.::. Global Media Journal .::.

يادداشت سردبيران

اين افتخار بزرگي است كه پس از شش ماه تلاش، اولين نسخه فارسي نشريه جهاني رسانه منتشر شده است. داستان انتشار اين نشريه كه اولين شمارة آن پيش روي شماست از اين قرار است كه در ديماه 1384 آقاي قاضي‏زاده كه از دوستان آقاي دكتر كمالي‏پور، موسس نشرية جهاني رسانه و عضو هيئت علمي دانشگاه پردو آمريكا، بودند با دكتر عبداللهيان مدير وقت گروه ارتباطات تماس گرفتند و تمايل آقاي دكتر كمالي‏پور را براي انتشار نسخه فارسي ابراز داشتند. اين نشريه تا اين زمان به 9 زبان منتشر مي‏شد و جاي نسخه فارسي به عنوان زبان دهم اين نشريه خالي بود. ما اين فرصت را مغتنم شمرديم و براي كمك به سربلندي علمي دانشگاه تهران موضوع را با همكاران خود در گروه ارتباطات در ميان گذاشتيم و بلافاصله كار را شروع كرديم. براي رسميت يافتن نشريه جلسات متعددي در دانشگاه تهران تشكيل شد و دفتري به همت ساير همكاران دانشگاه تهران از جمله دكتر ازكيا، دكتر عباسي‏نژاد، دكتر عباسي شوازي، دكتر مرندي، دكتر زماني، دكتر پوراحمد، و عزيزان ديگري از دانشكده‏هاي علوم انساني دانشگاه تهران و با حمايت آقاي دكتر موسوي موحدي،‏ معاون پژوهشي دانشگاه تشكيل داديم. نهايتا همگي با راه‏اندازي اين نشريه موافقت كردند و با صدور احكام سردبيري ما از سوي بنيانگذار نشريه كار را شروع كرده و با جديت پيش برديم و اكنون اولين شماره اين نشريه الكترونيكي با رويكردي عام در حوزه علم ارتباطات پيش روي شماست.
مقالة اول با عنوان رسانه ديني، مخاطب ديندار و رضايت نسبي؛ بررسي رابطه دينداري مخاطبين و برآورده شدن انتظارات ديني رسانه اي آنان از دكتر جوادي يگانه و همكاران مي‏باشد و نتيجه يك كار پيمايشي است كه به کارکردهاي رسانه و نيز نقش مخاطب و رضايت وي از عملکرد رسانه مي‏پردازد. اين مقاله همچنين رابطه ميان دينداري مخاطبان و برآورده شدن ميزان رضايت ديني آنان از راديو و تلويزيون در ايران مورد مطالعه قرار مي‏دهد. نويسندگان نشان مي‏دهند كه ميان متغير ميزان دينداري و متغير ميزان رضايت از رسانه رسمي ارتباط منطقي وجود دارد.
دومين مقاله به مصرف موبايل در ايران مي‏پردازد. مقالة اثرات ارتباط پايدار بر رفتار مصرف کننده: مطالعه موردي استفاده کنندگان موبايل در ايران كه توسط دكتر سعيدي به نگارش درآمده و ضمن استفاده از مصاحبه‏هاي موردي به طور کلي در اين خصوص بحث مي‏کند که چگونه تلفنهاي همراه سبک زندگي ايرانيان را تغيير داده‏اند. مقاله ادعا مي‏كند كه تلفنهاي همراه به عنوان تسريع کنندة بروز رفتارهايي منزجر کننده عمل مي‏كنند و با ايجاد نوع تازه‏اي از رفتار مصرف کنندگي و ارتباطي بر روابط اجتماعي و فرهنگي ايرانيان تأثير گذاشته‏اند. مقاله همچنين به بررسي ايجاد کدهاي کاملا جديد اجتماعي در ايران در رفتار مردم مي‏پردازد. بر اين اساس مقاله ادعا مي‏كند كه استفاده از تلفن همراه، حداقل در مراحل اوليه نفوذ در جامعه، مي‏تواند خود به يک ارزش اجتماعي تبديل شود.
مقالة سوم نيز به فردگرائي جديد و تلفن همراه: تكنولوژي فردگرائي و هويت مي‏پردازد كه توسط دكتر سعيد رضا عاملي نوشته شده و نتيجه يك پيمايش بوده كه در سال 1384 و با شيوه بكارگيري پرسشنامه الكترونيكي در ايران به انجام رسيد. در اين مقاله ابتداء نگاهي مفهومي و نظري به ارتباطات ميان فردي و به جنبه هاي فردي و هويتي موبايل شده و سپس بر اساس عناصر توسعه فردي موبايل به تحليل مطالعه موردي كه نگارنده در خصوص ارتباط موبايل با هويت فردي و زندگي روزمره داشته است، پرداخته شده است. در قسمت دوم مقاله ابعاد پيمايشي مطالعه مورد توجه قرار گرفته است و در بخش پاياني نتايج كيفي تحقيق در قالب جنبه‏هاي شخصي و خصوصي موبايل مورد بحث قرار گرفته است. اين مطالعه نشان مي‏دهدكه موبايل نه تنها بعنوان يك تكنولوژي جديد مخابراتي، بلكه به عنوان يك صنعت چند رسانه‏اي فرد مورد توجه مطالعات فرهنگي قرار مي‏گيرد.
مقالة چهارم به بومي‏ كردن نظريه کنش ‏ارتباطي براي تحليل فرآيند توسعه و مدرنيته در ايران مي‏ پردازد كه توسط دكتر حميد عبداللهيان و سيده زهرا اجاق در خصوص زمينه‏ هاي بومي كردن نظريه كنش ارتباطي هابرماس در ايران به نگارش درآمده است. اين مقاله به توسعه نهادهاي مدني عام از جمله دين مدني عام در ايران به عنوان نيروهاي پيش‏برندة مدرنيته ايراني و توسعه از نوع ايراني توجه كرده است. ويژگي خاص اين مقاله در آن است كه به معرفي زمينه‏هاي بنيادين نظري و پژوهشي براي ارائة فهمي بومي از توسعه ايران و با اتكاء به نظريه كنش ارتباطي مي‏پردازد. بر اين اساس، اين كوشش نظري-پژوهشي زمينه‏هاي توسعه دانش بومي را در حوزه علم ارتباطات مورد توجه قرار مي‏دهد.
مقالة انتخابي سردبيران با عنوان بازار پيام و آينده ارتباطات ميان فرهنگي است كه توسط دكتر مهدي محسنيان راد به نگارش درآمده و ضمن تبيين برخي از تفاوت هاي مفهومي در ارتباطات ميان فرهنگي، کوشش مي‏کند که نشان دهد وضعيت ارتباطات ميان فرهنگي در جهان، يک دوره در حال گذر است. مقاله مدعي است كه طي چند دهه آينده، ويژگيهاي دهکده جهاني تغيير خواهد کرد و عصر جديدي آغاز خواهد شد که مقاله آن را « بازار پيام » ناميده است. نويسنده در انتهاي مقاله به توصيف برخي ويژگيهاي ارتباطات ميان فرهنگي در بازار پيام، به ويژه تحولات سخت افزاري و نرم افزاري مربوط به زبان پرداخته و نگاهي به آسيب شناسي ايران در بازار مذکور دارد. اين مقاله با اندكي تغيير در شماره پاييز 2004 نشريه جهاني رسانه نسخه انگليسي آمده است.
در پايان لازم است بيان شود كه اين نشريه در سال 2007 امتياز ويژة ISI را دريافت خواهد كرد، با اين اميد كه بتدريج به يك نشريه بين‏المللي در دانشگاه تهران تبديل شود.

حميد عبداللهيان
دانشيار گروه ارتباطات دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران
habdolah@ut.ac.ir

عليرضا دهقان
استاديار گروه ارتباطات دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران
adehghan@ut.ac.ir